منازل وبيوت مدينه

مؤلف مى گويد : سپس امام سجاد ( عليه السلام ) با اهل و عيال خود به مدينه آمد و به خانه هاى خويشان و مردان طايفهء خود نگريست . ديد همهء خانه ها به زبان حال خود براى فقدان حاميان و مردان خود نوحه مى کنند و اشک مىريزند و مانند داغداران ندبه مى نمايند ، از او احوال صاحبان خود را جويا مىشوند و سوز و اندوه آن حضرت را بر مصرع کشتگان خود به هيجان مى آورند . خانهء بى صاحب حسين ( عليه السلام ) فرياد " وامصيبتا ! " برداشته است و مى گويد : " اى مردم ! از اينکه چنين نوحه‌سرايى مى کنم و فرياد مى زنم ، مرا معذور داريد . شما هم در اين مصيبت مرا يارى کنيد ، زيرا آن کسانى که من از فراق آنان مىنالم و بر اخلاق کريمهء آنها سوگوارم ، همدم شب و روز من و چراغ روشن تاريکيها و سحرها ، ريسمان خيمهء شرف و افتخار ، باعث نيرو و پيروزى من ، و به جاى خورشيد و ماه من بودند . چه بسيار شبها که با بزرگوارى خود ، وحشت مرا زدودند و به برکت خود ، بر حرمت من افزودند و مناجات سحرگاه خويش را به گوش من رسانيدند و با رازهاى گرانبهاى خود ، مرا گرانمايه ساختند . چه بسيار شبها که با اکرام محافل خود ، مرا زينت بخشيدند و به فضايل خود ، مرا معطر و خوشبو ساختند و درختان خشک مرا به آبيارى ديدارشان سبز و شاداب کردند و نحوست مرا به يارى ميمنت خود نابود نمودند . چه بسيار شاخه هاى منقبت را در مزرع آرزويم کشتند و ساحت مرا از مصاحبتهاى زشت محفوظ داشتند . چه بسيار صبح ها که من به خاطر وجود آنها بر همهء کاخها و منزلها برترى داشتم و به آنها افتخار مى کردم و خوشحال و مسرور بودم . چه بسيار آرزوهايى را که به نوميدى رسيده بود ، زنده کردند . چه بسيار ترس و بيمهايى را ‹ صفحه 695 › که چون استخوان پوسيده در آستان خانهء وجودم پنهان شده بود ، بيرون نمودند ، ولى تير مرگ آنها را هدف خود ساخت و روزگار ، بر من حسد ورزيد تا آنکه ايشان ، ميان دشمنان غريب ماندند و نشانهء تيرهاى مخالفان و دشمنان گرديدند . امروز ، مدار بزرگوارى که به اشارهء سرانگشتان آنان داير بود ، بريده مى شود و مجسمهء نيکويى ها از گم شدن آنها زبان به شکوه مىگشايد و تمام خوبى ها از قطع شدن اعضاى آن بزرگواران نابود مى گردد و احکام خداوند از نديدن روى آنها ندبه مى کنند . آه و افسوس از اين مرد پارسا که در اين جنگها خونش ريخته شد و افسوس بر آن لشکر کمال ، که پرچمش در اين حوادث بزرگ سرنگون گرديد ! اگر در اين حادثه سوزناک از مساعدت دانايان محروم شدم و نادانى عقل و انديشه ، مرا به هنگام حادثه تنها گذارد ، ولى براى همراهى و مساعدتم ، تپه‌هاى خاکهاى کهنه و ديوارهاى ويران شده کفايت مى کند ، زيرا آنها هم مانند من ناله مى کنند و همچون من در غم و اندوه غوطه‌ورند . اگر مى شنيديد که چگونه نمازها با زبان حال بر آن شهيدان راه حق نوحه مى کنند و چگونه انسان از خلوتهاى راز و نيازها بر آنها ناله سر مى دهد و بزرگوارى طبيعت و کرامت ، مشتاق ديدار ايشان مى باشد و بخشش و کرم ، خواهان نشاط ديدار آنهاست و چگونه محرابهاى مساجد از فراق آنان گريه مى کنند و چگونه حاجت حاجتمندان براى بخشش آنان فرياد مى زنند ، هر آينه از شنيدن اين فريادها ، گرفتار غم و اندوه مى شديد و مى دانستيد که در اين مصيبت بزرگ کوتاهى کرديد . بلکه اگر تنهايى و شکستگى و ناراحتى مرا مىديديد و خالى بودن مجالس و آثار مرا مشاهده مى کرديد ، منظره اى برابر ديدگان شما مجسم مى شد که دلهاى شکيبا را به درد مى آورد و اندوه سينه ها را مى افزود . آن خانه‌هايى که به من حسد مى بردند ، مرا سرزنش و شماتت کردند و دستان پر خطر روزگار بر من چيره شد . . . آه ! چقدر به آن منزلى که ايشان در آن ساکن شدند و آرامگاهى که آنان در آن آرميده‌اند مشتاق و آرزومندم ! اى کاش من نيز از نوع بشر مى بودم و خود را ‹ صفحه 696 › در مقابل شمشيرها سپر مىساختم تا ايشان را از شمشيرها حفظ مىنمودم و از گزند تيرها و نيزه‌ها مصون مى داشتم ، تا آنان زنده مى ماندند و کاش مىتوانستم از دشمنانشان که شمشير به روى آنان کشيدند ، انتقام بگيريم و تيرهاى دشمنان را از ايشان دفع کنم ! اکنون که اين افتخار نصيب من نشد ، اى کاش من در جايگاه و آرامگاه آن بدنهاى نازنين بودم و مىتوانستم اجساد پاک و پاکيزهء آنها را در بر بگيرم ! آه ! اگر من آرامگاه آن بزرگ مردان فداکار بودم ، با منتهاى کوشش و جديت ، آن بدنها را حفظ مىکردم و حقوق ديرين آنان را ادا مىنمودم و از افتادن سنگها بر آن بدنها ، جلوگيرى مىکردم و مانند خدمتگزاران فرمانبردار در خدمت آنان مىايستادم و بساط اجلال و اکرام ، زير آن صورتهاى نورانى و آن ابدان پاره پاره مىگستردم و به آرزوى همنشينى آنان مىرسيدم و از نور آنان براى تاريکيهايم روشنايى مىگرفتم . آه ! چقدر مشتاق رسيدن به اين آرزوها هستم و چقدر از دورى ساکنين خود در سوز و گدازم ! هر ناله اى در دنيا از نالهء من کوتاهتر است و هر دارويى جز وجود آنان براى شفا و مداواى من بى اثر است . هم اکنون من در گم شدن آنان ، لباس عزا در بر کرده‌ام و با جامه‌هاى سوگوارى انس گرفته ام و از پيدا کردن صبر و شکيبايى نااميد گشته ام و تنها سخنم اين است : " اى سرمايهء آسايش روزگار ! ديدار ما و تو در روز محشر " . چه نيکو سروده است شاعر نامى ابن قتيبه ، در آن موقعى که بر آن منازل بى صاحب مى گريست و مى گفت : " من بر خانه هاى آل محمد ( صلى الله عليه وآله ) گذر کردم و آنها را همانند آن روزى که آل پيغمبر در آن بودند ، نديدم . خداوند اين خانه ها و صاحبانش را از عنايت خود دور نکند ! اگر چه به زعم من امروز اين خانه ها از صاحبانشان خالى شده اند ! آگاه باشيد که کشته شدن شهيدان کربلا ، گردن مسلمانها را زير بار ذلت برد و اينک آثار ذلت از آن هويداست . فرزندان پيغمبر همواره پناه مردم بودند ، ولى اکنون مصيبتى براى دلها شده اند که از همهء مصايب بزرگتر و اندوهناکتر است . ‹ صفحه 697 › مگر نمى بينى که خورشيد نيز براى شهادت حسين ( عليه السلام ) مانند بيماران رنگش زرد شده و شهرها از اين مصيبت ، دگرگون گرديده اند . و تو اى کسى که مصيبت ابا عبد الله ( عليه السلام ) را مىشنوى ! در غم اندوه آنان به همان راهى برو که پيشوايان حامل کتاب ، از آن راه رفته اند " . روايت شده است که : امام زين العابدين ( عليه السلام ) با آن مقام حلم و بردبارى اى که داشت و نمى توان آن را توصيف کرد ، در اين مصيبت بسيار مى گريست و ناله و اندوهش بى پايان بود . از امام صادق ( عليه السلام ) روايت شده است که : زين العابدين ( عليه السلام ) چهل سال در مصيبت پدرش گريه کرد ، در حالى که روزها روزه دار و شبها به عبادت بيدار بود و چون وقت افطار مى رسيد ، خدمتگزارش آب و غذا برابر او مى نهاد و مى گفت : " آقا جان ! ميل فرماييد " . آن حضرت مى گفت : " چگونه غذا بخورم ، در صورتى که فرزند رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) گرسنه کشته شد ؟ و چگونه آب بنوشم ، در صورتى که فرزند رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) لب تشنه کشته شد ؟ " و پيوسته اين سخن را مى گفت و مى گريست ، تا آب و غذا با اشک چشمش مخلوط مى شد . همواره با اين حال بود ، تا از دنيا رفت . خادم حضرت سجاد ( عليه السلام ) نقل مى کند : روزى آن حضرت به صحرا رفت و من از پى او مى رفتم . ديدم پيشانى خود را روى سنگى ناصاف و خشن گذاشته است . من ايستادم ، در حالى که گريه و نالهء او را مى شنيدم و شمردم ، هزار مرتبه گفت : " لا إله الا الله حقا حقا ، لا إله الا الله تعبدا ورقا لا إله الا الله ايمانا و تصديقا وصدقا " . سپس سر از سجده برداشت . ديدم صورت و محاسنش از اشک چشمش تر شده است . گفتم : " اى مولاى من ! آيا اندوه شما پايانى ندارد ؟ و آيا گريهء شما خاتمه پذير نيست ؟ " فرمود : " واى بر تو ! يعقوب بن اسحق بن ابراهيم ، پيغمبر و پيغمبر زاده و داراى دوازده پسر بود . ‹ صفحه 698 › خداوند يکى از پسران او را از نظرش دور کرد ، از فشار اندوه ، موهاى سرش سپيد شد و از غم ، کمرش خميد و از گريه ، ديدگانش نابينا گرديد ، در صورتى که پسرش هنوز زنده بود . ولى من به چشم خودم ديدم که پدر و برادر و هفده تن از اهل بيتم ، همه کشته شدند و بر روى خاک افتادند ، پس چگونه غم و اندوه من تمام شود و گريهء من پايان پذيرد ؟ " مؤلف مى گويد : من اين اشعار را مىخوانم و به آن بزرگواران اشاره مى کنم و مى گويم : " کيست [ به شهداى کربلا ] خبر دهد و بگويد : " شما با دورى خود ، لباسى از اندوه به ما پوشانيديد که هيچ گاه کهنه نمى شود ، بلکه ما را کهنه و نابود مى کند ؟ " . همان روزگارى که به قرب و وصال آنان ما را خندان مى داشت ، اکنون از مفارقت آنان ، ما را مىگرياند . روزگار ما از فقدان آنان دگرگون و سياه شد ، در صورتى که شبهاى تاريک ما از نور آن بزرگواران روشن شده بود " . در اينجا تأليف ما به پايان رسيد و هر کس بر ترتيب و نگارش آن واقف گردد ، مى داند که اين کتاب با اينکه موجز و حجم آن بسيار کوچک است ، ولى بر ديگر کتبى که در اين موضوع نوشته شده است ، برترى دارد و در حد خود داراى مزاياى بسيارى مى باشد . حمد و سپاس مخصوص آفريدگار جهانيان ، و صلوات و سلام بر محمد و اولاد پاک و پاکيزه و معصوم او باد !